Գյուղատնտեսություն
Գյուղատնտեսություն

 

 

Գյուղատնտեսությունը Հայաստանի տնտեսության առանցքային ոլորտներից մեկն է և երկրի ՀՆԱ-ում զգալի տեսակարար կշիռ ունի: Ոլորտում է ներգրավված երկրի աշխատուժի մեկ երրորդից ավելին: Բուսաբուծությունը և անասնաբուծությունը գյուղատնտեսության մեջ գրեթե հավասար տեսակարար կշիռ ունեն՝ համապատասխանաբար 47% և 53%:

Հայաստանը զբաղեցնում է 29,743 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որից շուրջ 2,05 մլն հեկտարը դասվում է որպես գյուղատնտեսական նշանակության հող՝ կազմելով ընդհանուր տարածքի շուրջ 68%-ը: Արոտավայրերը կազմում են 1,1 մլն հա, իսկ վարելահողը 447,5 հազար հա է, և գյուղատնտեսության ոլորտում երկրի ռազմավարությունը հետևողականորեն միտված է առավելագույնի հասցնելու հողատարածքի մեկ միավորի դիմաց ստացվող արժեքը: Խաղողի և պտղատու այգիները կազմում են 59 հազար հա գյուղատնտեսական հող, ևս 2,000 հա զբաղեցնում են ջերմոցները: Ջերմոցային տնտեսության ոլորտը վաղուց իր նշանակալի տեղն է զբաղեցնում Հայաստանի գյուղատնտեսության մեջ. զարգացած են հատկապես բանջարեղենի և ծաղիկների ջերմոցները: Ընդ որում՝ ջերմոցային արտադրանքը ֆերմերների համար արտահանման լայն հնարավորություններ է ստեղծել: Հայաստանում ներկայումս գործում են 334,000 ֆերմերային տնտեսություններ:

Ոլորտի մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում


Հայաստանը ագրոբիոբազմազանության ծագման համաշխարհային նշանակության կենտրոն է: Բարենպաստ կլիմայի և աշխարհագրական պայմանների, հարուստ հողային ռեսուրսների և կենսաբանական բազմազանության շնորհիվ՝ Հայաստանի գյուղատնտեսությունը կատարյալ միջավայր է՝ գյուղատնտեսական արտադրանքի զարգացման համար: Դեբեդ գետի հովտում ծովի մակարդակից 380 մ բարձրությունից մինչև Արագած լեռան՝ ծովի մակարդակից 4,090 մ բարձրության վրա Հայաստանի կլիմայական պայմանները հիմնականում չոր մայրցամաքային են՝ տատանվում են մերձարևադարձայինից մինչև ալպյան: Կլիմայական այս պայմանները հատկապես բարենպաստ են անասնապահության համար և անասնապահական բազմազան արտադրանքի մեծ հնարավորություններ են ստեղծում: Խոզաբուծությունը անասնաբուծության գլխավոր ճյուղերից մեկն է, իսկ թռչնաբուծությունը առավել ավտոմատացվածներից մեկն է և լայնորեն կիրառում է ժամանակակից տեխնոլոգիաներ:

Հայաստանի բերրի հողերում մշակվում են ցորեն և գարի: Արաքս գետի հոտվում, որտեղ մերձարևադարձային գոտին է, ինչպես նաև մայրաքաղաք Երևանից դեպի հյուսիս գտնվող հովիտներում, որտեղ ամենաբերրի գյուղատնտեսական նշանակության հողերն են, աճեցվում է նուռ, ծիրան, դեղձ, ընկույզ, սերկևիլ և այլ գյուղատնտեսական արտադրանք:

Հայաստանը զգալիորեն ավելի մեծ ծավալներով ներմուծում է, քան արտահանում: Գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանումը 2020 թվականին կազմել է 774.2 մլն ԱՄՆ դոլար, որն ընդհանուր արտահանման 30.5%-ն է: ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության տվյալների համաձայն՝ սննդամթերքի ինքնաբավության մակարդակը Հայաստանում ներկայումս 52.5% է: Ընդհանուր առմամբ, երկիրն ունի թռչնաբուծական և կաթնամթերքի արտադրության ոլորտներում ներդրումներ կատարելու հսկայական ներուժ: Ավելին, թռչնաբուծության ճյուղը ամենաատոմացվածն է, և արտադրանքի գրեթե 80%-ն արտահանվում է:

Գյուղատնտեսության ոլորտում առավել հեռանկարային ճյուղեր են ժամանակակից ջերմոցները, ինտենսիվ այգիները, անասնապահությունը, խաղողագործությունն ու գինու արտադրությունը և օրգանական գյուղատնտեսությունը: Գյուղատնտեսության ոլորտում շարունակական աճը խթանելու նպատակով՝ ՀՀ կառավարությունն իրականացնում է մի շարք ֆինանսական աջակցության ծրագրեր, որոնք ներառում են ոռոգման ժամանակակից համակարգի ներդրման, «փոքր և միջին» «խելացի» անասնապահական համալիրների կառուցման (վերակառուցման) համաֆինանսավորման, գյուղատնտեսական վարկի տոկոսադրույքի նվազեցման ծրագրերը և այլն:

Արտահանվող հիմնական գյուղատնտեսական արտադրանք